BiyoKulule Online  Bosaso,  Somalia                       

Contact@biyokulule.com

Part 2

XUBINTA 3AAD

MABAADIIDA GUUD

ARRIMAHA BULSHADA

QODOBKA 17AAD

QOYSKA

Qoysku waa aasaaska bulshada oo ka aasaasma nin iyo haweenay qaangaaray oo si sharciga waafaqsan isku guursaday, waxa uuna xaq u leeyahay damaanadqaad dastuuri ah

QODOBKA 18AAD

XUQUUQDA HAWEENKA

1.         Dastuurkani waxa uu xaqiijinayaa xuquuqda, xoriyaadka iyo waajibaadka haweenka ee dhaqan dhaqaale iyo siyaaso ee aan diinta islaamku ka reebin.

2.         Dawladda ayaa ilaalinaysa xuquuqda haweenka ee ku xusan qodobkan.

3.         Haddii nolosha hooyada uurka lihi halis gasho, ilmaha caloosha ku jira waa la soo ridi karaa markii dakhtar takhasuskeeda lihi caddeeyo.

 

QODOBKA 19 AAD

XAQUUQDA CARRUURTA

 

1.         Carruur waxaa loola jeedaa qof kasta oo toban iyo shan (15) sano ka yar.

2.         Ilmuhu waxa uu xaq u leeyahay nolol, magac, jinsiyad iyo korriimo.

3.         Waxaa reebban shaqada carruurta wax u dhimaysa noloshooda, dhaqankooda, korriimadooda iyo waxbarashooda.

4.         Waxaa reebban in la soo rido ilmaha caloosha hooyada ku jira haddii aysan jirin xaaladda ku xusan 18.3

 

QODOBKA 20AAD

AGOOMAHA, CURYAAMADA IYO GARAAD-DHIMMANKA

 

1.         Naafada iyo muwaadin kasta oo aan is daryeeli Karin, cid daryeeshaana aysan jirin, dawladda ayay waajib ku tahay in ay daryeesho.

2.         Dawladdu waa in ay dhiirrigelisaa samaysaana hay'ado xannaaneeya dadka qodobkan ku tilmaaman.

 

QODOBKA 21AAD

CAAFIMAADKA

 

1.       Dawladda ayaa u xil saaran  caafimaadka guud, gaar ahaan kan carruurta iyo hooyada, ka-hortagga cudurrada faafa iyo nadaafadarrada guud.

2.         Dawladda ayaa xil ka saaran yahay horumarinta  adeegyada Caafimaadka.

3.         Dawladdu waxa ay oggoshay in  la furto rugo/xarumo caafimaad  iyo cisbitaalo  gaar ah, xeer gaar ah ayaana xukuumaddu ka soo saaraysaa.

 

QODOBKA 22AAD

WAXBARASHADA

 

1.         Horumarinta, baahinta iyo faafinta cilmigu iyo waxbarashadu waa waajib ummadeed, meelmarintoodana dawladda ayaa u xil saaran.

2.         Akhris-Qoris la'aanta afka hooyo waa cadowga koowaad ee ummadda waana waajib in lala dagaallamo, dawladdana xil dheeraad ah ayaa ka saran.

3.         Waxbarashada aasaasiga ah waxaa loo aqoonsan yahay: dugsiyada quraanka, dugsiyada hoose, dhexe iyo Sare, ciyaaraha jirka iyo isboortiga, waxbarashada dadka waaweyn iyo waxbarashada gaarka ah ee dumarka, waana waajib dawladdu leedahay in ay meelmariso, waxaana  jiraya Manhaj midaysan.

4.         Muwaadin kasta waxa uu xaq u leeyahay daryeel waxbarasho.

5.         Qofka qaangaarka ahi waa u madaxbannaan yahay doorashadiisa waxbarasho iyo xirfadeed.

6.         Waxaa la furan karaa Dugsiyo waxbarasho, dugsiyo xirfadeed iyo jaamacado gaar ah  waafaqsanna manhajka dawladda.

7.         Dawladda xil ayaa ka saaran dhisme jaamacadeed.

8.         Xeer gaar ah ayaa nidaaminaya waxbarashada madaxa bannaan.

 

XUBINTA 4AAD

XUQUUQDA IYO XORRIYAADKA ASAASIGA AH EE QOFKA

QODOBAKA 23AAD

SINNAANTA BULSHADA

 

1.         Dhammaan dadku waa siman yahay Sharciga hortiisa.

2.         Qofna laguma takoori karo midabka, diinta, dhalashada, jinsiyada, hantida, fikrada uu aaminsanyahay, siyaasada, afka iyo isirka.

3.        Dastuurku waxa uu dhowrayaa xushmaynayaana xuquuqda dadka laga badanyahay.

 

QODOBKA 24 AAD

XORRIYADDA CAQIIDADA

 

1.         Qof kasta waxa uu xor u yahay Caqiidadiisa, lagumana qasbi karo mid kale.

2.         Qofka muslimka ahi kama noqon karo Caqiidadiisa.

 

QODOBKA 25 AAD

XORRIYADDA FIGRIGA

 

1.         Qof kasta xor buu u yahay figraddiisa iyo soo-bandhigideeda.

2.         Qofku waxa uu fikraddiisa ku cabbiri karaa qaab hadal, saxaafadeed, qoraal, baahineed, muuqaal, suugaan iyo habab kale oo xeerka waafaqsan faragelin la'aan.

 

QODOBKA 26 AAD

XAQA DOORASHADA

1.         Muwaadin kasta oo buuxiya shuruudaha doorashada looga baahan yahay waxa uu xaq u leeyahay in uu wax doorto lana doorto.

2.         Codayntu waa shaqsi, sinaan, xorriyad iyo qarsoodi.

 

QODOBKA 27 AAD

XAQA QORASHADA ARJIGA

 

1.         Muwaadin kasta waxa uu xaq u leeyahay in uu cabasho (Arji) qoran u diro M/weynaha, Parlamaanka iyo xukuumadaba.

2.         Cabasho kasta oo xeerka waafaqsan dawladdu waa in ay ka jawaabtaa (90) beri gudahood.

 

QODOBKA 28 AAD

XAQA KA-MID-NOQOSHADA URURRADA 

1.         Muwaadin kasta oo buuxiyey shuruudaha doorashada waxa uu xaq u leeyahay in uu ka qaybqaato hawlaha, ka mid noqdo ama aasaaso ururro siyaasadeed dhaqaaleed, bulsheed, cilmiyeed iyo dhaqaneed.

2.         Waxaa reebban jiritaanka ururada leh ujeeddooyin lid ku ah Qawaanniinta dalka iyo danaha umadda.

3.         Ururrada leh shaqsiyadooda qaannuun, heshiisyada ay xubnuhu ku galaan ururada, waxa uu waajib ku wada noqonayaa dhammaan xubnaha ururka.

            

QODOBKA 29 AAD

XORRIYADDA DHAQDHAQAAQA

 

1.         Muwaadin kasta ama qof kasta oo si xeerka waafaqsan dalka ku jooga waxa uu u   madaxbanaan yahay in uu dalka ka maro ama ka dego meel kasta oo uu rabo, iyo inuu dalka ka baxo kuna soo laabto goortii uu doono.

2.         Meelaha iyo gooraha ay reebbantahay maridooda iyo galidooda xeer gaar ah ayaa lagu soo saarayaa.

QODOBKA 30 AAD

XAQA LAHAANSHAHA HANTIYEED

 

1.         Muwaadin kasta waxa uu xaq u leeyahay in uu hanti yeesho.

2.         Waxaa reebban wax-soosaar kasta oo aan sharciga waafaqsanayn.

3.         Qofna lagama qaadi karo khidmad ama hanti aan sharciga waafaqsanayn.

 

Qodobka 31 AAD

Xaqa Nolosha Iyo Nabadgelyeynta Jirka

 

1.         Qof kasta waxa uu xaq u leeyahay noloshiisa, waxa uuna ku waayi karaa oo keli ah tan Eebbe mooyaane, markii ay Maxkamad horteed kaga cadaato dembi dil lagu mutaysan karo.

2.         Qof kasta waxa uu xaq u leeyahay nabadgelyaynta jirkiisa iyo sharaftiisa.

3.         Waxaa reebban dambiyada laga galo xuquuqda Aadamig sida; xasuuqa iyo dil maxkamad la'aaneed.

 

Qodobka 32 AAD

Xaqa Madaxbannaanida Qofka

 

1.         Qofna xorriyadiisa lagama qaadi karo, lama baari karo, lamana xayiri karo haddii aan qaanuun oggolaan.

2.         Addoonsiga iyo ka-ganacsiga dadku waa reebban yihiin.

3.         Dhammaan xorriyaadka qofka waxaa shardi u ah in ayna ka hor imanayn shareecada islaamka, xeerarka, anshaxa guud, xasiloonida dalka ama xuquuqda qof kale.

4.         Dastuurka ayaa qof kasta u damaanadqaadaya xuquuqdiisa iyo xorriyadiisaba.

 

QODOBKA 33 AAD

XAQA MAGANGELINTA SIYAASADEED & ISU-CELINTA EEDAYSENEYAASHA/DEMBIILAYAASHA

 

1.         Qofka shisheeyaha ah ee dalka ku soo galay ama ku joogay si xeerarka waafaqsan ee wayddiista magangelinta siyaasadeed waa la siin karaa, haddii laga helo shuruudaha u dhigan magangelinta, iyada oo la tixgelinayo heshiisyada caalamiga ah.

2.         Ma bannaana in Muwaadin Puntland ah loo dhiibo Dawlad kale.

3.         Puntland waxay dib u celin kartaa dembiile, ama Eedaysane shisheeye ah, oo dalkiisa ka soo cararay, haddii uu jiro heshiis dad-isu-celineed oo dhexmaray Puntland iyo dalka weyddiistay celintiisa. 

QODOBKA 34 AAD

XAQA HOYGA

 

1.         Hoyga iyo meelaha kale ee la deggan yahay waxay leeyihiin xurmayntooda. Ma bannaana baaridda, basaasidda iyo galidda hoyga haddii aan amar Garsoore oo sababaysan jirin ama sharcigu si kale u sheegin.

2.         Waxaa waajib ah in si toos ah loogu akhriyo amarka garsooraha mulkiilaha ama degganaha hoyga inta aan la galin, baarahana waxaa ka reebban ku-xadgudubka amarka garsooraha.

 

QODOBKA 35 AAD

SAXAAFADDA

 

 1.        Saxaafadda iyo warbaahintu waa madaxbannaan yihiin lamana faragelin karo.

 2.        Xeer gaar ah ayaa sii faahfaahinaya nadaamkooda.

 

QODOBKA 36 AAD

XAQA XORRIYADDA ISGAARSIINTA

 

Qofna lama faragalin karo waraaqihiisa boostaha, xiriirkiisa isgaarsiineed iyo saxaafadeed iyo qoraalladiisa gaarka ah,, markii laga reebo xaaladaha xeerku banneeyo baaritaankooda, dabagalkooda, ama dhegaysigooda iyada oo ay markaana waajib tahay in la helo amar garsoore oo sababaysan.

 

QODOBKA 37 AAD

XORRIYADDA KULAMADA IYO BANNAANBAXYADA

 

1.         Qof kasta waxa uu xor u yahay in uu sameeyo kulamo iyo bannaanbaxyo ku salaysan hab nabad-gelyo waase in uu sii wargeliyaa hay’adaha ay khusayso.

2.         Kulamada iyo bannaanbaxyada waxaa lagu joojin karaa sababo lid ku ah Diinta Islaamka, caafimaadka guud, amniga, anshaxa, nidaamka guud iyo xasiloonida.

 

QODOBKA 38 AAD

WAAJIBAADKA MUWAADINIINTA

 

1.         Muwaadin kasta waxaa waajib ku ah adkaynta midnimada umadda iyo ilaalinta jiritaanka qaranimada Puntland.

2.         Muwaadin kasta waxaa waajib ku ah dhowridda diinta islaamka, dastuurka, xeerarka dalka iyo bixinta canshuuraha ku waajibay.

3.         Muwaadin kasta waxaa waajib ku ah ka-qaybgalka difaaca Puntland markii loogu yeero ama ay la gudboonaato

4.         Xeer ayaa qeexaya ciqaabta ka dhalan karta gudasho la'aanta waajibaadka ku xusan faqrada 1aad, 2aad, 3aad ee qodobkan.

 

Xubinta 5 AAD

XAQUUQDA ASAASIGA AH

QODOBKA 39 AAD

DACWAD-FURASHO, CIQAAB IYO DEMBI

 

1.         Qof kasta waxa uu xaq u leeyahay in uu dacwad qaanuunka waafaqsan ka furto maxkamadaha awoodda u leh.

2.         Qofna looma qaban/xiri karo fal markii uu galay aan dambi ku ahayn qaanuunka.

3.         Ciqaab aan maxkamad ka soo bixin cidna laguma fulin karo.

4.         Dembi iyo ciqaab aan sharciga waafaqsanayn ma jiri karaan, mas'uuliyadda   faldambiyeedkuna waa shakhsi.

 

QODOBKA 40 AAD

XUQUUQDA EEDAYSANAHA

 

1.         Eedaysanaha waxaa loo aqoonsan yahay dembilaawe ilaa si qaanuunka waafaqsan maxkamadi si kama-dambays ah ugu xukunto gelid dembi.

2.         Eedaysanaha laguma hayn karo meel aan qaanuunka bannayn waana in 48 Saacadood gudahood lagu hor geeyo garsoore.

3.         Eedaysanaha waa in maxkamadda awoodda u lihi si tifaftiran ugu akhrido dambiga lagu soo oogay.

4.         Eedaysanuhu waxa uu xaq u leeyahay in ay soo booqdaan; eheladiisa, qareenkiisa, dhakhtarkiisa iyo asxaabtiisa, wuxuuna kaloo xaq u leeyahay in la damiinto haddii sharcigu oggol yahay.

5.         Eedaysanuhu waxa uu xaq u leeyahay in uu qareen difaaca qabsado, haddii uusan awoodi karinna dawladdu waa in ay u qabataa, dadka garaad-dhimmanka ahna waa la mid.

6.         Eedaysanaha laguma khasbi karo qirashada dembiga loo haysto.

7.         Eedaysanuhu waxa uu xaq u leeyahay in uu iska difaaco maxkamadda horteeda.

 

QODOBKA 41 AAD

XUQUUQDA QOFKA XUKUMAN

 

1.         Qofka ay maxkamaddu xukuntay oo xiran waxa uu xaq u leeyahay in la dhawro ilaalintiisa, nabadgelyadiisa iyo sharaftiisa aadaminimo.

2.         Xukumanuhu waxa uu xaq u leeyahay in ay soo booqdaan eheladiisa, qareenkiisa, dhakhtarkiisa iyo asxaabtiisa.

3.         Xukumanaha xabsiga ku jiraa waxa uu xaq u leeyahay daryeel caafimaad, cunto iyo waxbarasho.

4.         Xukumanaha xabsiga ku jiraa waxa uu xaq u leeyahay xuquuqda caalamiga ah ee maxaabiista.

5.         Xukumanuhu waxa uu xaq u leeyahay in uu racfaan ka qaato xukunkii maxkamaddu ku ridday, isaga oo racfaanka u qaadanaya maxkamaddii xukuntay midda ka sarraysa 

 

QAYBTA LABAAD

QAAB-DHISMEEDKA DAWLADDA

QODOBKA 42AAD

SADDEXDA QAYBOOD EE DAWLADDA....
 

 


             Biyo Kulule

Togga Laag

        
  

Geed Xiji ah(Maydi)


XXuseen Gacayte


  Sakariya Mohamed       


   Buur-gaaban


                Bosaso City


        Geed Xiji ah (Beeyo)


President Abdillahi Yusuf


Prime Minister Dr. Ali  Geddi

   The Yibir Of las Burgabo :
    By Mohmood Gaidon